Home  |   Sale  |   Nieuw  |   Grote Maten  |   Stardress  |   Zwangerschapskleding

HippeMoeders bij je favorieten

Moedermelk kolven Waarom, wanneer en hoe
Er zijn vele redenen om moedermelk te kolven. Je wilt bijvoorbeeld minder gebonden zijn aan je baby. Of je moet wat melk kwijt, omdat je borsten erg gespannen zijn. In dit hoofdstuk alles over kolven en kolfapparaten.

Kolven kun je in principe meteen na de bevalling gaan doen en dat wordt ook veel gedaan, bijvoorbeeld voor baby’s die in de couveuse liggen en daardoor niet aan hun moeders borst kunnen drinken. De moedermelk die wordt gekolfd, krijgt de baby dan met een kopje of spuitje toegediend. En dus niet uit een fles. Dit om te voorkomen dat de baby went aan de fles en later niet meer aan de borst kan drinken. Met moedermelk geven in een fles kun je beter wachten tot je baby een week of vier oud is, als de borstvoeding goed op gang is en hij lekker aan de borst drinkt. Hij zal de tepel en de speen van de fles dan niet meer zo snel door elkaar halen. Maar het gebeurt helaas wel eens dat je kind de borst dan niet meer wil. Langer wachten dan vier weken kan natuurlijk ook, maar sommige baby’s zijn dan zo verslingerd aan de borst dat ze niet meer uit de fles willen drinken.

Kies een onderwerp:



Waarom moedermelk kolven?

Er zijn moeders die hun baby maandenlang de borst geven zonder ooit een kolf aan te raken. Toch kan het handig zijn om er een in huis te hebben. Als je gaat werken, bijvoorbeeld. Je kunt dan een voorraadje melk aanleggen dat een ander aan je kind kan geven als jij van huis bent. Een kolf komt ook van pas als:

  • je borsten gespannen zijn door stuwing;
  • je de productie extra wilt stimuleren bij te weinig melk;
  • je te veel melk hebt en wat voeding wilt laten weglopen;
  • je zo’n last hebt van je tepels dat je je baby even niet aan je borst kunt verdragen;
  • je de vorm van je tepels vlak voor de voeding wilt verbeteren, zodat de baby makkelijker kan happen.


Kies een onderwerp:

Welke kolf kies je?

Ben je van plan om een kolf vaak te gaan gebruiken, dan is het verstandig om een goede te aan te schaffen. Hou er rekening mee dat zo’n kolf niet goedkoop is: je bent minimaal 55 euro kwijt voor een eenvoudige knijpkolf en de meeste kolven zijn nog veel duurder. Je kunt ook een kolf huren bij de thuiszorg. Er zijn verschillende soorten kolven. De meest bekende zijn:


  • De knijpkolf ziet eruit als een soort spuit waar een flesje onder hangt. Door te knijpen in het mechanisme imiteer je het zuigritme van de baby. De melk komt rechtstreeks in de fles terecht. De kolf is met één hand te bedienen en is vooral geschikt als je zo nu en dan gaat kolven.
  • De elektrische kolf: hiervan zijn er behoorlijk wat modellen te koop. De nieuwste elektrische kolven hebben het tweefase-afkolfsysteem dat is ontstaan door wetenschappelijk onderzoek. Je kunt zelf de zuigkracht instellen en de kolf heeft bij de door jou ingestelde zuigkracht het juiste zuigritme. Elektrisch kolven heeft als voordeel dat je je goed kunt ontspannen, zodat de melk makkelijker toeschiet. De meeste grote elektrische kolven kunnen geleverd worden met een dubbele afkolfset. Een nadeel is dat je vaak een stopcontact nodig hebt om te kolven. Hoewel de spiksplinternieuwe Medela Freestyle een adapter en oplaadbare accu heeft - sterk genoeg om drie uur te kolven. Niet goedkoop (€ 365) maar dan heb je ook wat. Je kunt een kolf trouwens ook huren bij de thuiszorg.


Kies een onderwerp:

Zonder dat koppie...geen toeschietreflex zonder baby

Als je gaat kolven, is je baby vaak niet bij je. Doordat je hem niet ziet, kan de toeschietreflex het laten afweten en komt er misschien helemaal geen of nauwelijks melk uit je borsten. Er zijn wat trucs die kunnen helpen om toch melk te laten toeschieten.

  • Masseer de melkgangen en -kliertjes door met een vlakke hand van boven af richting je tepel te drukken. Maak cirkelvormige bewegingen met de vingers, concentreer de bewegingen gedurende enkele seconden op een plek voor je naar een andere plek gaat. Ga in een ronde beweging richting tepelhof.
  • Strijk vervolgens licht van de bovenkant van je borst richting de tepelhof. Probeer erbij te ontspannen, ook dat kan de toeschietreflex bevorderen.
  • Wat ook kan helpen: maak gebruik van de zwaartekracht door voorover te leunen en met je borsten te schudden.
  • Dé ultieme truc volgens veel moeders: kijk naar een foto van je baby.

Beatrijs: “Toen ik een kolf ging kopen, schrok ik wel even: wat waren die dingen duur! Toch heb ik besloten om er niet op te bezuinigen en heb ik een heel goede elektrische gekocht. En achteraf kan ik niet anders zeggen dan dat het ding zijn geld waard is gebleken. Ik heb maandenlang zonder problemen op mijn werk gekolfd.”


Kies een onderwerp:

Met de hand moedermelk afkolven

De goedkoopste en eenvoudigste methode om te kolven is met de hand. Sommige moeders vinden het prettiger en natuurlijker dan kolven met een plastic apparaat. Bovendien is het handig als je geen kolf of stopcontact in de buurt hebt. In de praktijk blijkt dat kolven met de hand vooral goed werkt bij vrouwen bij wie de melk makkelijk toeschiet. Je doet het als volgt: was je handen en hou een schone kan of kom bij de hand om de melk in op te vangen. Neem je borst in je hand met je duim erboven en je vingers eronder in de vorm van een C. Duw je hand naar je borstkas en druk daarna duim en vingers ritmisch tegen elkaar op de rand van de tepelhof. Maak nu een duwende beweging (niet met je vingers over je huid glijden of wrijven). Verplaats je vingers in een kring om de tepelhof, zodat alle melkgangen een beurt krijgen. Doe dit bij beide borsten drie tot vijf minuten. Laat beide borsten minstens twee keer aan de beurt komen, dan zul je meer melk kolven. Wissel beide handen regelmatig af, zo bereik je meer melkkanaaltjes. Je kunt ook kolven volgens de Marmet-Methode, een combinatie van met de hand kolven en je borsten masseren om de melk te laten toeschieten. Het reikt wat ver om deze methode hier helemaal uit te leggen. Voor meer informatie hierover kun je terecht bij borstvoedingsorganisatie lll (zie hoofdstuk 10).



Kies een onderwerp:

Opbrengst van moedermelk kolven

De eerste keer dat je kolft, heb je na een halfuur misschien maar een paar druppels opbrengst. Probeer het toch opnieuw, want het zal steeds beter gaan.

Linda: “Wat ik een nadeel vond aan borstvoeding geven, is dat je niet zomaar een voeding kunt overslaan. Je borsten raken dan te vol en dat voelt helemaal niet prettig. Als ik een middag of avond alleen op stap wilde, moest ik altijd een kolf meenemen om de spanning van mijn borsten te kolven en om de melkproductie op gang te houden. Ik snap wel dat je lichaam is ingesteld op een bepaalde regelmaat, maar van mij had de natuur dat toch iets anders mogen regelen.”


Kies een onderwerp:

Hygiënisch te werk gaan bij moedermelk afkolven

Tijdens het kolven moet je hygiënisch te werk gaan. Zorg voor schone handen, een goed schoongemaakte kolf en een schone omgeving. Kolf in een fles die je van tevoren hebt uitgekookt en zet de fles meteen erna in de koelkast. Of gebruik steriele borstvoedingszakjes. Er zijn ook speciale thermoskannen en isoleerkokers waarin je de melk zo’n vijf uur kunt bewaren voor je m in de koelkast zet (meer hierover in hoofdstuk 8). Spoel na het kolven de kolf meteen goed af met koud water en maak m daarna schoon met heet water. Droog hem af met een stuk keukenpapier. Kook de onderdelen van de kolf die met je melk in aanraking komen minstens eens per week uit. Spoel hiervoor eerst alle melk eraf. Leg ze in een grote pan met ruim water. Breng het water aan de kook en laat het zeker vijf minuten zachtjes doorkoken. Laat rubberen onderdelen en spenen alleen de laatste minuut meekoken. Je kunt de kolf ook in de vaatwasser wassen, maar rubberen onderdelen kunnen niet in de vaatwasser. Die moet je dus apart uitkoken.



Kies een onderwerp:

Hoe vaak en wanneer afkolven

Je kunt je voorstellen dat de tijden waarop je anders zou voeden heel geschikt zijn om te kolven. Dat is natuurlijk niet altijd mogelijk, en gelukkig kan een enkel keertje overslaan geen kwaad. Maar om je melkproductie goed op gang te houden, is het verstandig om niet te veel kolfbeurten over te slaan. Wil je kolven om een extra voorraad op te bouwen, doe dat dan tussen twee voedingen in. Je kunt dan misschien niet in een keer voldoende kolven voor een volledige voeding, maar je verzamelt aardig wat. Je kunt ook tijdens bijvoorbeeld de ochtendvoeding, als je veel melk hebt, de andere borst kolven. Wil je een voorraad melk aanleggen omdat je op een bepaalde dag meerdere voedingen moet overslaan, begin daar dan al een paar dagen van tevoren mee en niet pas de dag ervoor. Door extra te kolven, stimuleer je je borsten immers om meer melk aan te maken. En het kan onhandig zijn om de dag dat je niet bij je baby bent, je borsten vol melk te hebben. Blijf kolven zolang het lekker gaat. Wissel tijdens het kolven regelmatig van borst. Komt er geen melk meer, stop er dan mee, al is de opbrengst misschien klein. Als je niet voldoende ontspannen bent, als je het koud hebt of haast hebt, lukt het soms wat minder goed. Geeft niet, volgende keer beter. Je kunt beter wat vaker kolven dan per keer te lang doorgaan.



Kies een onderwerp:

Zo gaat het beter

Een aantal tips om het kolven goed te laten verlopen:

  • Zorg voor een plek waar je rustig kunt zitten en niet gestoord wordt.
  • Warmte is goed. Trek een lekker vest aan of sla een deken om je heen.
  • Masseer je borsten voor je gaat kolven.
  • Maak de huid van je borsten wat vochtig voor je de kolf ertegenaan legt. De kolf sluit dan beter aan en zo bevorder je de zuigkracht.
  • Gebruik eventueel aan de kant waar je niet kolft een borstschelp (te koop bij de drogist) om de melk uit je andere borst druppelt op te vangen. Je kunt deze melk via het schenktuitje bijgieten in het flesje gekolfde melk.
  • Begin tijdig met kolven, neem de tijd om te oefenen. Ook kolven moet je leren.
  • Probeer om een voorraadje aan te leggen in de vriezer, zodat je niet ‘s avonds onder grote druk moet kolven om maar genoeg te hebben voor de dag erop.
  • Lukt het niet om te kolven als je baby er niet bij is? Kolf dan melk af aan de ene borst terwijl je baby aan de andere borst drinkt. Dan is je melk in ieder geval toegeschoten en stroomt het makkelijk uit de borst.

Mariëlle: “Als ik Niek de borst gaf, was de toeschietreflex geen probleem. Maar als ik op mijn werk zat te kolven, wilde het niet goed lukken. De melk schoot nauwelijks toe, zelfs niet als ik naar een foto van Niek keek. Over de neusspray die de huisarts me voorschreef, was ik aanvankelijk wat sceptisch. Maar de spray hielp echt! En het gekke was: na een aantal weken had ik de spray nauwelijks meer nodig, net alsof de spray me ‘geleerd’ had om een toeschietreflex op te wekken.”


Kies een onderwerp:

Moedermelk in de koelkast bewaren

Hoe zit het in Nederland?

Heb je bijvoorbeeld op maandag melk gekolfd die je kind dinsdag of woensdag gaat krijgen, bewaar deze dan in de koelkast. Laat de melk eerst afkoelen en zet de fles dan onder in de koelkast, het liefst zover mogelijk achterin - daar is het het koudst. Kolf je op dinsdag nog wat melk af, dan kun je deze best bij de op maandag afgekolfde melk gieten. Laat ook deze melk eerst goed afkoelen: als je warme, net gekolfde melk bij al gekoelde melk gooit, kan dat bacterievorming bevorderen. Kolf ook nooit direct op al afgekoelde melk, maar neem steeds een nieuw flesje. Als de melk een tijdje in de koelkast staat, zul je zien dat zich bovenop een witte laag vet vormt, terwijl de rest van de melk wat wateriger wordt. Bovendien zie je verschil tussen ‘s ochtends gekolfde melk en die van later op de middag of avond: de ochtendmelk is minder vet, dus is de witte laag ook dunner. Het vet plakt trouwens nogal eens vast aan de fles. Het is natuurlijk zonde om dat daar te laten zitten als je de melk bijvoorbeeld in een andere fles wilt overgieten. Schud liever niet, daarmee kun je de levende cellen in de moedermelk beschadigen. Je kunt beter het volgende doen: pak de fles bij de hals en draai voorzichtig rondjes. Het vet komt dan los van de wand en wordt over de melk verdeeld.



Kies een onderwerp:

Neusspray voor toeschietreflex
Heb je geen toeschietreflex tijdens het kolven? Vraag je huisarts dan om een neusspray met oxytocine. Deze werkt heel goed en is niet schadelijk voor jou of je baby.



Kies een onderwerp:

Moedermelk bewaren hoe?

Afgekolfde moedermelk kun je op verschillende manieren bewaren. Hoe warmer de omgeving is, des te korter is de bewaartijd.


  • Op kamertemperatuur (22 °C): maximaal tien uur.
  • In de koelkast (0 tot 4 °C): vijf dagen.
  • In het vriesgedeelte van een tweedeurskoelkast: maximaal drie maanden.
  • In een diepvriezer (-18 °C of kouder): tot zes maanden.

Je kunt moedermelk beter niet lang bewaren, want de samenstelling ervan is altijd afgestemd op de leeftijd van je kind. Een baby van zes maanden kun je dus beter niet steeds ontdooide melk geven die geschikt is voor een baby van drie maanden. Als dat af en toe gebeurt, is het niet erg.



Kies een onderwerp:

Moedermelk in de diepvries

Invriezen van moedermelk kun je het beste binnen 24 uur na het kolven doen. Laat de melk afkoelen en zet de fles daarna in de diepvries - voorzien van een sticker met datum, tijd en hoeveelheid. Hou er rekening mee dat ingevroren melk wat kan gaan uitzetten en vul de fles dus niet tot de rand. Er zijn ook speciale borstvoedingszakjes te koop. Het voordeel van invriezen in flesjes is dat je geen melk hoeft over te gieten in een fles en dat je een complete voeding in een keer kunt ontdooien. Een nadeel is dat je een behoorlijke voorraad flessen moet hebben. In de steriele borstvoedingszakjes kun je de melk ofwel rechtstreeks kolven (in een speciale fles waar je het zakje in hangt) of later overgieten. Plak ook op de zakken een sticker met alle informatie. Je sluit het zakje af met een bindertje en kunt het dan invriezen. Het zakje moet goed rechtop in de vriezer staan en het mag niet aan de bodem van het vriesvak vastvriezen. Tegenwoordig gebruiken veel moeders ijsblokjeszakjes, waarin ze kleine hoeveelheden moedermelk invriezen. Je kunt dan precies zoveel porties uit de diepvries halen als je nodig hebt.



Kies een onderwerp:

Moedermelk vers geven

Een voorraadje moedermelk in de diepvries is handig voor noodgevallen. Maar geef je kind zoveel mogelijk verse melk. Ingevroren moedermelk bevat namelijk geen levende cellen meer.



Kies een onderwerp:

Moedermelk; eerst ontdooien, dan opwarmen

Bevroren moedermelk kun je het beste in de koelkast ontdooien. Een andere mogelijkheid: de melk onder een kraan houden die je van koud naar steeds warmer draait (niet te heet). Laat de melk liever niet bij kamertemperatuur ontdooien. Er is dan een verhoogde kans op bacteriegroei. Door het invriezen zijn de leukocyten (levende cellen) doodgevroren, en die kunnen de bacteriën dus niet meer neutraliseren. In zakjes verpakte melk ontdooi je op dezelfde manier. Let er wel op dat je de zakjes goed rechtop in de koelkast zet. Giet de ontdooide melk in een fles voordat je het verwarmt. Moedermelk opwarmen kan in een flessenwarmer of pannetje met warm water. Laat de melk niet te heet worden: dit is gevaarlijk voor je baby en bovendien worden de antistoffen in de melk vernietigd. Warm moedermelk liever niet op in de magnetron, omdat ook dan belangrijke bestanddelen verloren gaan. Bovendien verwarmen magnetrons de melk vaak ongelijk. Ontdooide melk die je nog niet hebt opgewarmd, is 24 uur in de koelkast te bewaren. Moedermelk die is opgewarmd, mag je niet een tweede keer verwarmen en moet na een uur worden weggegooid. Eenmaal ontdooide melk mag je uiteraard niet opnieuw invriezen.

Kies een onderwerp:

Hoeveel melk drinkt je kind?

Als je borstvoeding geeft, weet je niet precies hoeveel je baby drinkt. Hoeveel afgekolfde melk moet je in een flesje doen, oftewel: hoeveel moet je kolven? In onderstaande tabel kun je zien hoeveel dat ongeveer is. Bedenk wel: dit zijn uitgangspunten voor flesvoeding. Moedermelk bevat meer calorie‘n en het kan goed zijn dat je baby minder drinkt dan in deze richtlijnen-tabel staat. Bovendien is iedere baby anders. Ook kun je kun je in het begin als richtlijn uitgaan van 150 milliliter per kilogram lichaamsgewicht per dag. Deel de hoeveelheid per voeding dan door het aantal voedingen dat je baby per 24 uur krijgt. Bijvoorbeeld: een baby van 4 kilogram krijgt 4 x 150 milliliter = 600 milliliter per dag. Deel dat door zes voedingen = 100 milliliter per voeding.



Kies een onderwerp:

Hoeveelheid voeding per 24 uur op basis van gewicht van de baby

gewicht baby hoeveelheid voeding 3,5 kg 525 cc 4 kg 600 cc 4,5 kg 675 cc 5 kg 750 cc 5,5 kg 825 cc 6 kg 900 cc 6,5 kg 975 cc 7 kg 1050 cc Bedenk wel: dit zijn uitgangspunten voor flesvoeding. Moedermelk bevat meer calorieën en het kan goed zijn dat je baby minder drinkt dan in deze richtlijn-tabel staat. Daarbij is iedere baby anders. Ga dus uit van wat je baby zelf aangeeft.



Kies een onderwerp:

De fles geven aan een borstbaby